Categorie: Geschil met schadevordering ingediend door nabestaanden
Juridisch kader: Boek 3 en Boek 7 Burgerlijk Wetboek (BW), Wet kwaliteit, klachten en geschillen zorg (Wkkgz)
Het kan zijn dat een nabestaande van een overleden cliënt een geschil wil indienen bij De Geschillencommissie.
Op basis van artikel 21 lid 1 Wkkgz is dat mogelijk. In artikel 1 lid 1 Wkkgz wordt uitgelegd wie door de wetgever worden aangemerkt als nabestaande.
Als een nabestaande niet alleen een geschil wil indienen maar ook een schadevergoeding, gelden soms aanvullende regels. In deze analyse wordt dat toegelicht.
Onderstaande analyses zijn bijgewerkt in de jaren:
- 2026
In de inhoudelijke uitspraak kunt u lezen in welk kalenderjaar de uitspraak gedaan is.
Juridische uitleg – schadevordering indienen namens nalatenschap (2026)
In de uitspraak 188788 legt de Geschillencommissie Verpleging, Verzorging en Geboortezorg de juridische regels uit.
In het algemeen kan een nabestaande bij de rechter een schadevordering indienen voor zichzelf, bijvoorbeeld voor affectieschade of shockschade. Daarnaast kan een nabestaande ook een schadevordering indienen namens de overleden persoon, bijvoorbeeld voor gemaakte zorgkosten of kosten van de uitvaart. Zulke kosten komen voor rekening van de nalatenschap.
Normaal gesproken wordt het beheer van de nalatenschap gezamenlijk uitgevoerd door de erfgenamen. Dit volgt uit artikel 3:170 van het Burgerlijk Wetboek. Daarbij is de vraag wat precies onder “beheer” wordt verstaan.
De commissie verwijst hiervoor naar het zogenoemde Cento-arrest van de Hoge Raad (ECLI:NL:HR:2000:AA7043, r.o. 3.3). Daaruit blijkt dat ook het instellen van rechtsvorderingen (zoals het indienen van een schadevordering) onder het beheer van de nalatenschap valt. Dit betekent dat een vordering tot schadevergoeding in principe door álle erfgenamen samen moet worden ingediend.
Maar artikel 3:171 van het Burgerlijk Wetboek bevat een uitzondering op deze hoofdregel. Dit artikel bepaalt dat iedere erfgenaam bevoegd is om een rechtsvordering in te stellen of een verzoek bij de rechter in te dienen ten behoeve van de gemeenschap. Alleen wanneer is vastgelegd dat het beheer door één of meer erfgenamen wordt uitgevoerd, vervalt deze bevoegdheid voor de anderen. Dit betekent dat een erfgenaam in principe zelfstandig een geschillenprocedure met een schadevordering kan starten, tenzij uit een verklaring van erfrecht of andere afspraken blijkt dat dit niet is toegestaan.
Volgens de commissie geldt deze regel uit artikel 3:171 van het Burgerlijk Wetboek echter niet in een geschillenprocedure. De basis van een geschillenprocedure is namelijk een vaststellingsovereenkomst zoals bedoeld in artikel 7:900 van het Burgerlijk Wetboek. De vaststellingsovereenkomst is een overeenkomst waarin partijen afspreken dat zij zich zullen houden aan het bindend advies van de commissie. Op grond van haar Reglement stelt de commissie vast dat haar bevoegdheid op deze afspraak is gebaseerd.
Zo’n vaststellingsovereenkomst heeft in principe betrekking op één klager. In principe kan een vaststellingsovereenkomst dus niet de héle nalatenschap juridisch binden. Dit is anders wanneer de erfgenamen met elkaar hebben afgesproken dat één erfgenaam namens de nalatenschap een dergelijke overeenkomst mag sluiten. Dit moet blijken uit de verklaring van erfrecht.
Nut en noodzaak van de verklaring van erfrecht (2026)
Als een schadevordering wordt ingediend namens de nalatenschap, dan is áltijd een verklaring van erfrecht nodig. Een testament alleen is daarvoor niet genoeg. De Geschillencommissie Ziekenhuizen legt dit verder uit in het tussenadvies, horend bij de zaak 1244080/1308033.
Het testament is een uiting van de wil en bedoeling van de overledene, maar geeft geen uitsluitsel over de daadwerkelijke juridische situatie na overlijden.
Een verklaring van erfrecht is een notariële akte waarin de notaris na onderzoek officieel vastlegt:
• dat de persoon is overleden;
• wie de wettelijke erfgenamen zijn;
• of er een testament is en of dat het laatste testament is;
• of erfgenamen hebben aanvaard of verworpen;
• en wie bevoegd is om de nalatenschap te beheren en in rechte op te treden.
Een testament alleen geeft die zekerheid niet, omdat sprake kan zijn van andere erfgenamen of omdat sprake kan zijn van verwerping of beneficiaire aanvaarding van de erfenis.
Executele (2026)
Ook kan een verklaring van erfrecht meer duidelijkheid geven over de vraag of een executeur is aangesteld.
In de uitspraak 188788 van de Geschillencommissie Verpleging, Verzorging en Geboortezorg vorderde de klager de kosten voor het leeghalen van het appartement van haar overleden moeder. Voor de nalatenschap was een executeur aangesteld, zo bleek uit de verklaring van erfrecht. Een executeur wordt aangesteld om alle zaken rondom de nalatenschap te regelen. De erfgenamen kunnen dan niet zónder medewerking van de executeur of machtiging van de kantonrechter over de nalatenschap beschikken.
In deze zaak bleek dat de executeur zich niet wilde bemoeien met de geschillenprocedure. Daarom kan de commissie de schadevordering die ziet op de nalatenschap (de kosten voor het leeghalen van het appartement), niet behandelen. De klaagster is daarom niet-ontvankelijk in deze vordering.
Vergoeding kosten verklaring van erfrecht (2026)
De klaagster in de zaak 344565/1027368 vordert een bedrag van € 542,- ter vergoeding van de kosten die zij heeft moeten maken voor het opvragen van de verklaring van erfrecht ten behoeve van de geschillenprocedure.
De commissie legt uit dat de kosten die partijen moeten maken voor de geschillenprocedure, in principe voor hun eigen rekening komen. Maar op grond van het Reglement van de commissie kan de commissie in bijzondere gevallen bepalen dat deze kosten moeten worden vergoed door de partij die geen gelijk krijgt. Wel zit hieraan een maximumgrens.
In deze zaak oordeelde de commissie dat sprake was van een bijzondere situatie, omdat de kosten voor de verklaring van erfrecht gemaakt moesten worden, om als klaagster aan te kunnen tonen dat ze klachtgerechtigd was én een schadevergoeding mocht vorderen. Daarom moest de zorgaanbieder de kosten voor de verklaring van erfrecht vergoeden tot het maximumbedrag.
