Categorie: Beroepsgeheim
Juridisch kader: Boek 7 Burgerlijk Wetboek (BW), Wet kwaliteit, klachten en geschillen zorg (Wkkgz), Wetboek van Strafrecht (Sr), Wet op de beroepen in de individuele gezondheidszorg (Wet BIG), Algemene Verordening Gegevensbescherming (AVG), KNMG-richtlijn “Omgaan met medische gegevens”
Het medisch beroepsgeheim is een belangrijk recht van de cliënt. Een cliënt moet erop kunnen rekenen dat alles wat hij bespreekt met de zorgaanbieder vertrouwelijk is en blijft. Dit geldt ook voor de informatie die in het medisch dossier van een cliënt staat. Het medisch beroepsgeheim is geregeld in artikel 7:457 BW, artikel 272 Sr, artikel 88 Wet BIG en artikel 9 AVG. De KNMG-richtlijn “Omgaan met medische gegevens” verstrekt handvatten en praktische voorbeelden om op de goede manier invulling te geven aan het medisch beroepsgeheim.
Er zijn uitzonderingen op het medisch beroepsgeheim:
- De cliënt kan de zorgaanbieder toestemming geven om het medisch beroepsgeheim doorbreken.
- Een zorgaanbieder kan het medisch beroepsgeheim moeten doorbreken vanwege een wettelijk voorschrift.
- Als er sprake is van noodtoestand, of ‘conflict van plichten’ kan een zorgaanbieder het medisch beroepsgeheim ook doorbreken. De hulpverlener kan hier een beroep op doen als zwijgen ernstige schade aan een ander zou kunnen opleveren en als het doorbreken van het medisch beroepsgeheim deze schade kan voorkomen.
- Het medisch beroepsgeheim kan ook doorbroken worden in het geval van een zwaarwegend belang. Hier kan bijvoorbeeld sprake van zijn als een zorgaanbieder een vermoeden heeft van kindermishandeling of huiselijk geweld.
Het medisch beroepsgeheim geldt niet voor zover het gaat om andere zorgverleners die direct zijn betrokken bij de behandeling van de cliënt en de zorgverlener die optreedt als vervanger (bijvoorbeeld tijdens afwezigheid van de reguliere zorgverlener). Maar ook aan deze personen mag niet méér informatie worden verstrekt dan strikt noodzakelijk.
Het medisch beroepsgeheim blijft ook bestaan na het overlijden van een cliënt. Lees hier meer over het medisch beroepsgeheim na overlijden.
Onderstaande analyses zijn bijgewerkt in de jaren:
- 2025
- 2022
- 2020
In de inhoudelijke uitspraak kunt u lezen in welk kalenderjaar de uitspraak gedaan is.
Medisch beroepsgeheim richting andere zorgaanbieders en zorgverleners (2022, 2025)
Soms wil of moet een zorgaanbieder medische gegevens van een cliënt delen met een andere zorgaanbieder of zorgverlener, die niet direct is betrokken bij de zorgverlening aan een cliënt. Vaak moet de zorgaanbieder daarvoor toestemming krijgen van de cliënt, in sommige gevallen mag de toestemming van de cliënt worden verondersteld.
In de uitspraak 17804/28085 van de Geschillencommissie Geestelijke Gezondheidszorg heeft de ggz-behandelaar de huisarts van de cliënt geïnformeerd. Naar het oordeel van de commissie is dit niet verwijtbaar. De huisarts heeft de cliënt doorverwezen en moet daarom worden gezien als een hulpverlener die direct is betrokken bij de behandeling.
Als sprake is van een crisissituatie, hoeft niet altijd eerst toestemming te worden gevraagd voordat medische gegevens met een andere zorgaanbieder of zorgverlener worden gedeeld. In de uitspraak 55568/60269 van de Geschillencommissie Geestelijke Gezondheidszorg werd de crisisdienst betrokken toen de cliënt suïcideneigingen had. De zorgaanbieder heeft de diagnose van de cliënt met de crisisdienst gedeeld. Naar het oordeel van de commissie is dit juist goed hulpverlenerschap, omdat de betrokkenheid van de crisisdienst op dat moment van groot belang was.
Onder de besloten vennootschap (bv) van de zorgaanbieder in de uitspraak 355158/475015 van de Geschillencommissie Geestelijke Gezondheidszorg vallen diverse zorgaanbieders. De cliënt is verwezen van de ene zorgaanbieder naar een andere zorgaanbieder, die ook onder de bv valt. Door het aanmeldcentrum van de bv zijn de medische gegevens van de cliënt zonder zijn toestemming gedeeld met de nieuwe zorgaanbieder. Naar het oordeel van de commissie moet de zorgaanbieder zich ervan verzekeren dat de cliënt toestemming geeft voor het delen van zijn medische gegevens, ook al valt de nieuwe zorgaanbieder onder dezelfde bv. In ieder geval moet de cliënt geïnformeerd worden over de gegevensuitwisseling zodat hij daar eventueel bezwaar tegen kan maken.
Het ziekenhuis in de uitspraak 213230/227156 van de Geschillencommissie Ziekenhuizen heeft zonder toestemming informatie over de cliënt gedeeld met andere zorginstellingen. Naar het oordeel van de commissie moet het ziekenhuis zich meer inspannen om deze fout te herstellen, door de betreffende zorginstellingen te verzoeken de gegevens te verwijderen. De cliënt hoeft dit niet zelf te doen.
Zie ook uitspraak 119263 van de Geschillencommissie Geestelijke Gezondheidszorg.
Medisch beroepsgeheim richting derden of andere instanties (2020, 2022, 2025)
De cliënt in de uitspraak 117350 van de Geschillencommissie Ziekenhuizen zat in een IUI-traject om samen met een spermadonor (een goede bekende van de cliënt) een kindje te krijgen. De cliënt is hiv-positief, maar wilde niet dat de spermadonor dit zou weten. De zorgaanbieder heeft dit alsnog verteld in een gesprek waar de spermadonor bij was. Naar het oordeel van de commissie is dit een schending van het medisch beroepsgeheim, omdat geen noodzaak of zwaarwegende reden was om de hiv-diagnose met de spermadonor te delen.
De huisarts in de uitspraak 20210051 van de Geschillencommissie Huisartsenzorg heeft in een procedure waarbij de klager geen partij was (zonder diens toestemming) medische informatie van de klager verstrekt aan derden (een advocaat, het Scheidsgerecht Gezondheidszorg en het Medisch Tuchtcollege). De commissie is van oordeel dat hiermee het medisch beroepsgeheim is geschonden. De klacht is gegrond.
In de uitspraak 3292/9756 van de Geschillencommissie Geestelijke Gezondheidszorg zou de zorgaanbieder tegen de politie hebben gezegd dat de klager “best tot het doen van gekke dingen in staat was en inderdaad zijn dreiging tot daden om zou kunnen zetten”. De geschillencommissie kan op basis van het aangeleverde stukken niet concluderen dat het medisch beroepsgeheim is geschonden. De klacht is ongegrond.
In de uitspraak 20200080 van de Geschillencommissie Huisartsenzorg oordeelt de geschillencommissie dat de huisarts aan het UWV meer informatie heeft verstrekt dan nodig was. De bedrijfsarts heeft de huisarts vragen gesteld die buiten het bereik van de machtiging vallen die de cliënt had getekend. De huisarts heeft hierin een eigen verantwoordelijkheid om niet te veel informatie te verstrekken. De klacht is gegrond.
De huisarts in de uitspraak 2017/29 van de Geschillencommissie Huisartsenzorg kreeg een verzoek om informatie over de cliënt van de Raad van de Kinderbescherming. De huisarts heeft deze informatie over de cliënt verstrekt, zonder haar toestemming. De zorgaanbieder heeft erkend dat dit niet juist was. De klacht is gegrond.
Zie ook uitspraken 3292/9756, 110970 en 123817 van de Geschillencommissie Geestelijke Gezondheidszorg.
Inzage in het medisch dossier (2025)
In de volgende uitspraken heeft de commissie beoordeeld of sprake was van (on)geoorloofde inzagen in het medisch dossier van cliënten.
Volgens de cliënt in de uitspraak 223698/233473 van de Geschillencommissie Ziekenhuizen hebben twee zorgverleners onrechtmatig in haar dossier gekeken. Dit zou onder andere de ex-partner van de echtgenoot van de cliënt betreffen. De zorgaanbieder heeft in reactie hierop slechts een geanonimiseerd overzicht van logging-gegevens overhandigd. De zorgaanbieder wil de namen van de betreffende medewerkers niet delen.
Naar het oordeel van de commissie weegt het belang van de cliënt om te weten of onrechtmatig in haar dossier is gekeken, zwaarder dan het belang van de twee medewerkers om anoniem te blijven. De klacht is gegrond.
De cliënt in de uitspraak 59432/129027 van de Geschillencommissie Ziekenhuizen klaagt over het feit dat de klachtenfunctionaris zonder toestemming van de cliënt over zijn medische gegevens heeft beschikt. Naar het oordeel van de commissie was het voor de taakuitvoering van de klachtenfunctionaris nodig om over deze gegevens te beschikken.
De commissie verwijst in de uitspraak naar de KNMG-richtlijn, waarin staat dat - zolang een klacht door een klachtenfunctionaris wordt behandeld - de medische gegevens van een cliënt op grond van diens veronderstelde toestemming door de klachtenfunctionaris worden gebruikt.
Zie ook uitspraak 122624 van de Geschillencommissie Ziekenhuizen.
Afschrift medisch dossier (2022)
In de uitspraak 20210026 van de Geschillencommissie Huisartsenzorg heeft de huisarts per ongeluk een afschrift van het medisch dossier van de cliënt meegegeven aan haar zus. Als gevolg hiervan heeft de zus toegang gehad tot privacygevoelige informatie. De commissie oordeelt dat een cliënt er zeker van moet zijn dat de aan een arts verschafte informatie niet zonder toestemming voor andere doelen wordt gebruikt of aan anderen doorgegeven wordt. De klacht is gegrond.
